Największy światowy miesięcznik społeczno-polityczny
NUMER BIEŻĄCY  ARCHIWUM   PRENUMERATA    BIBLIOTEKA   REDAKCJA    WYDAWNICTWO   KONTAKT
Spis treści numeru 07/125

lipiec 2016

  LMD na portalu Facebook

Wybrane artykuły

Serge Halimi
Europa do przeróbki

Przemysław Wielgosz
Brunatniejący neoliberalizm

Laura-Maï Gaveriaux
Brudna wojna Erdogana

Serge Halimi, Pierre Rimbert
Czwarta władza w służbie kapitału

Olga Matuszewska
Dancehall sp. z o.o.

Tylko na stronie www

DOKUMENTY

Europejska Konferencja w Obronie
Publicznej Służby Zdrowia
Deklaracja

Damien Millet i Eric Toussaint
Dekada globalizacji i oporu
(1999-2009)

Raport ONZ
Wpływ blokady ekonomicznej
na sytuację humanitarną Gazy

ARTYKUŁY

Michel Aglietta
Nowa faza chińskich reform

Agnès Sinaï
Zmiany klimatyczne podsycają konflikty

Gilbert Achcar
Religia między wyzwoleniem a fundamentalizmem

KOMENTARZE I POLEMIKI

Wywiad z Barbarą Prądzyńską
Pociąg do Meksyku

Przemysław Wielgosz
Prorocy na puszczy

Mikołaj Ratajczak
Odzyskać społeczną kreatywność

Warto przeczytać

Martine Bulard
Pekin na zakręcie
LMD - kwiecień 2011

Janet Biel
Kobiety i natura, czyli
recydywa mistycyzmu

LMD - maj 2011

Loïc Wacquant
Anatomia nowej miejskiej biedy
LMD - czerwiec 2008

Michel Löwy
Krytyka postępu technologicznego
LMD - maj 2008

Bernard Stiegler
Jak przemysł kulturowy
niszczy jednostkę

LMD - czerwiec 2008

Przemysław Wielgosz
Brunatniejący neoliberalizm

Na początku tego lata nad Europą zebrały się ciemne chmury. Brexit, względna porażka koalicji Unidos Podemos w hiszpańskich wyborach powszechnych, wreszcie perspektywa dojścia do władzy skrajnej prawicy w Austrii i wzrostu nastrojów antyunijnych w Holandii – oto główne, ale przecież nie jedyne elementy pejzażu, z którym mamy dziś do czynienia. Trzeba do nich koniecznie dodać haniebny pakt Unii Europejskiej z pogrążającą się w krwawej dyktaturze Turcją i zaangażowanie sił morskich NATO w działania przeciw uchodźcom na Morzu Śródziemnym (liczba ofiar przeprawy przez morze w latach 2014-2016 zbliża się do 10 tys. i jest być może większa niż liczba zabitych w konflikcie na Ukrainie), co dobrze pokazuje w jaki sposób i przed kim chce nas bronić Pakt Północnoatlantycki.

Wielu komentatorów zauważa niebezpieczeństwo ze strony rosnącej w siłę skrajnej prawicy, łącząc ten fakt z tzw. kryzysem uchodźczym. To zasadniczy błąd mylący skutki z przyczynami. Wystarczy porównać antyuchodźczą retorykę europejskich nacjonalistów i części konserwatystów z językiem rasistowskiej pogardy, którym media i politycy głównego nurtu załatwili się z antykryzysowymi postulatami Grecji równo rok temu, aby zrozumieć, że zasadniczy problem nie leży w marnych paruset tysiącach uchodźców, ale w sercu Europy. W UE eliminuje się demokrację, a politykę ruguje na rzecz technokratycznego zarządzania. Kryzys tylko pogłębił tę strukturalną skazę konstrukcji europejskiej. Brexit i kampania poprzedzająca brytyjskie referendum jedynie ukazały jej charakter i konsekwencje polityczne.

Wybór jaki mieli Brytyjczycy obrazuje nędzę polityki nie tylko europejskiej i nie tylko w Europie. Alternatywa między rynkowym fundamentalizmem, a nacjonalistyczną reakcją, kanalizującą gniew społeczny w nienawiść do obcych, to przejaw ogólniejszego kryzysu demokracji. Obie te opcje wpisują się przecież w te same neoliberalne ramy ideologiczne, obie są wrogie projektom odwołującym się do demokratycznego samostanowienia, praw społecznych, otwartości i postulatom ekonomicznej równości. Obie w równym stopniu zwalczają lewicę, która jest na tyle słaba, że niektóre jej sektory poszły na żałosne sojusze z bezkrytycznymi chwalcami UE (jak większość socjaldemokratów) lub z jej bezmyślnymi przeciwnikami (jak niektóre grupki radykalne). W tej perspektywie Brexit to tylko kulminacja tendencji do zamykania się spektrum wyboru politycznego w fałszywej alternatywie narzuconej przez neoliberalno-konserwatywną hegemonię.

Niestety wszystko wskazuje na to, że elity europejskie są kompletnie niezdolne do zrozumienia tego, co się stało. Nie mówiąc już o wyjściu poza hegemoniczne ramy determinujące ich politykę i zamykające polityczną wyobraźnię. Dowodem głosy sugerujące, że w obecnej sytuacji Polska powinna dołączyć do strefy euro. To trochę tak jakby uwierzyć, że najlepszym kandydatem na wyzwoliciela Polski od rządów Jarosława Kaczyńskiego jest Ryszard Petru. Doprawdy, panaceum na kryzys projektu europejskiego wywołany jego strukturalnym przeżarciem przez neoliberalizm nie jest jeszcze więcej tego samego: cięć, prywatyzacji, deregulacji, liberalizacji, depolityzacji, ograniczania demokratycznej kontroli nad gospodarką, finansowych baniek i degradacji zdobyczy społecznych.

Takie podejście może jedynie dolać oliwy do nacjonalistycznego ognia w innych krajach UE i uruchomić efekt domina. Już się tak zresztą dzieje, bo przecież nie byłoby Brexitu, gdyby równo rok temu władcy UE nie podeptali greckich propozycji odejścia od zabójczej polityki oszczędności. Odrzucenie wizji innej – demokratycznej i socjalnej Europy, jaką oferowała Syriza otworzyło jeszcze szerzej drzwi dla reakcji nacjonalistycznej. Dziś w dużej mierze zbieramy owoce ówczesnego wyboru strategicznego dokonanego przez Brukselę i Berlin.

W instytucjach UE skrajna prawica okazuje się być bardziej do przyjęcia niż konsekwentna lewica. Dlaczego? Szczucie na uchodźców i mniejszości w żadnym razie nie podważa pozycji europejskich korporacji, finansjery i w ogólności kapitału. Za projektem Europy ojczyzn nie idzie żadna wizja odwrócenia strumieni redystrybucji, które pompują dziś bogactwo wytwarzane przez pracowników do kieszeni 1% najbogatszych. Dlatego zarówno histerię antyuchodźczą jak i eurosceptycyzm da się przełknąć. Tymczasem pomysł porzucenia zaciskania pasa na rzecz wspierania wzrostu i rozwoju społecznego przez inwestycje publiczne, wzrost płac i stworzenie europejskich mechanizmów recyklingu nadwyżek oraz zadłużenia zakłada naruszenie interesów grup uprzywilejowanych – czyli jest już nie do przyjęcia. Co więcej, na niekorzyść takiej opcji przemawia fakt, że nie można by jej zrealizować bez demokratyzacji struktur unijnych, co przełożyłoby się na ograniczenie władzy jaką dziś dysponują KE, EBC czy eurogrupa. Takiej, bardzo skądinąd niskiej, ceny za swoje grzechy europejska burżuazja nie chce zapłacić.

Pewnie dlatego podkręcanie nastrojów ksenofobicznych znalazło się w asortymencie klas politycznych krajów UE od początku kryzysu. Nie mając żadnego pomysłu i woli zaradzenia jego strukturalnym przyczynom Nicolas Sarkozy czy Silvio Berlusconi już w roku 2010 organizowali łapanki na bałkańskich Romów, a ten drugi współpracował z Muammarem Kaddafim przy wyłapywaniu uchodźców z Afryki i zamykaniu ich w obozach na Saharze. W tym samym czasie Angela Merkel głosiła tezę o upadku multikulti. Pewnie też dlatego Orban i Kaczyński mogą spać spokojnie, podczas gdy przeciw greckiemu lewicowemu rządowi premiera Tsiprasa latem zeszłego roku rzucono wszystkie siły polityczne, finansowe i propagandowe.

Współpraca wydawnicza
Biblioteka  LMD
Brazylia, kraj przyszłości?

Polityczny, społeczny, gospodarczy, sportowy i kulturalny przewodnik po współczesnej Brazylii – jednym z najciekawszych krajów świata. Artykuły i rozmowy z działaczami brazylijskimi i specjalistami – od transferów społecznych po ekologię, znawców kina, literatury i sportu. Najbardziej wnikliwa panorama największego kraju Ameryki Łacińskiej wydana po polsku.

Galeria książek

LMD  poleca
Przestrzenie globalnego kapitalizmu

Przestrzenie globalnego kapitalizmu to znakomite wprowadzenie do jednej z najważniejszych współczesnych teorii globalnego kapitalizmu. Osią proponowanego przez Davida Harvey’a spojrzenia na kapitalizm jest teoria rozwoju nierównego geograficznie. Wskazując na wymiar przestrzenny akumulacji kapitału wyjaśnia ona logikę i mechanizm rozpadania się świata na bogate centra i biedne peryferie.

Galeria książek

Biblioteka  alternatyw
Ralf Fücks

Książka ta jest ponownym ostrzeżeniem przed zagładą świata. Opowiada historię procesu ekonomicznej i kulturowej zmiany, której kontury się już dzisiaj zarysowują. I daje wyraz zaufaniu, że zagrożenie, jakie sama dla siebie stworzyła cywilizacja przemysłowa, będzie można w przyszłości przezwyciężyć środkami nowoczesnego świata, takimi jak nauka, technologia, demokracja.

Galeria książek

Broszura o TTIP 

Pobierz broszurę autorstwa Johna Hilary'ego pt. "Transatlantyckie Partnerstwo w Dziedzinie Handlu i Inwestycji. Fundament deregulacji, atak na miejsca pracy, kres demokracji".

Archiwum na płycie DVD 

Płytę DVD ze stu numerami
Le Monde-diplomatique
(pliki PDF o wysokiej rozdzielczości)
można zamawiać pod adresem:
redakcja@monde-diplomatique.pl
w cenie 39 zł. Wysyłka gratis.

Książki i czasopisma naszego wy- dawnictwa są do nabycia w księgar- niach i Empikach lub do zamówienia bezpośrednio w redakcji.